✔️ داستان معما به زبان ساده:
در یک شهر، زنی به بیماری سرطان مبتلا است و به‌زودی خواهد مرد. تنها دارویی که می‌تواند او را نجات دهد، توسط یک داروساز تازه کشف شده و نرخ آن ۱۰ برابر هزینه تولیدش (مثلاً ۲۰۰۰ دلار) تعیین شده است.

✔️شوهر زن که اسمش هاینز است، همه پول خودش و دوستانش را جمع می‌کند، اما فقط نصف مبلغ (۱۰۰۰ دلار) را دارد. او به داروساز التماس می‌کند که دارو را ارزان‌تر بفروش‌رسانید یا اجازه دهد بعداً بقیه پول را بدهد، اما داروساز قبول نمی‌کند و می‌گوید: «من این دارو را کشف کردم و می‌خواهم از آن سود ببرم».

● هاینز ناامید می‌شود و شبانه به داروخانه وارد می‌شود و دارو را برای نجات همسرش می‌دزدد.

➕سؤال اصلی معما:
آیا کار هاینز درست بود یا غلط؟ چرا؟

➕ هدف کلبرگ از این معما
کلبرگ با این داستان نمی‌خواست بگوید دزدی خوب است یا بد، بلکه می‌خواست ببیند افراد با چه دلیل و استدلالی کار هاینز را قضاوت می‌کنند. او بر پایه پاسخ‌ها، شش مرحله رشد اخلاقی را تعریف کرد:

۱. مرحله اطاعت و تنبیه (چون قانون را شکست، کارش غلط است)

۲. مرحله منفعت شخصی (اگر نجات همسرش به نفع خودش باشد، درست است)

۳. مرحله پسر/دختر خوب (مردم چه فکری می‌کنند؟ اگر دیگران بگویند قهرمان است، درست است)

۴. مرحله قانون و نظم (قانون می‌گوید دزدی ممنوع، پس غلط است حتی اگر همسرش بمیرد)

۵. مرحله قرارداد اجتماعی (قوانین برای حفاظت از حقوق همه است، اما گاهی نجات جان انسان مهم‌تر از مالکیت است)

۶. مرحله اصول جهانی و وجدان (حفظ حیات انسانی یک اصل اخلاقی جهانی است که فراتر از قانون می‌رود، پس دزدی در این موقعیت موجه است)

✔️معمای هاینز هنوز یکی از پرکاربردترین ابزارها در آموزش اخلاق، فلسفه و روانشناسی است و در دانشگاه‌ها، مدارس و حتی مصاحبه‌های شغلی برای سنجش تفکر اخلاقی افراد استفاده می‌شود.